Maastricht sint servaasbasiliek

Sint-Servaasbasiliek in Maastricht

De Sint-Servaasbasiliek is een zeer bekende parochie die aan het bekende plein van Maastricht, het Vrijthof, gelegen is.
De Sint-Servaasbasiliek is gebouwd voor een groot deel in de Romaanse stijl. Dit is een stijl die in 1050 opkwam en ongeveer tot 1200 is gebruikt. Deze architectuur is voor vele kerken in die tijd gebruikt.Het is een archtectuur waar altijd wel enige vorm van symetrie in zit. De romaanse bouwkunst is verder vrij rustig.
De Sint-Servaasbasiliek is hiervan een prachtig voorbeeld. Deze Sint-Servaasbasiliek wordt tot dusver beschouwd als de oudste kerk van Nederland. Een liefhebben van verschillende bouwstijlen en architecturen, moet dan ook zeker een keer in zijn leven een bezoekje hebben gebracht aan deze Sint-Servaasbasiliek . De Sint-Servaasbasiliek is niet voor niets een Nederlands Unesco monument, waarin deze zelfs een plaats in de top 100 gekregen heeft.

Sint-Servaas

De kerk is vernoemd naar Sint-Servaas, dit was de eerste bisschop van Tongeren en later ook van Maastricht. Dit moet zo rond het jaar 343n Chr. geweest zijn. Rondom deze Servaas gaan verschillende legenden de ronde. Waarin het bij allemaal zou gaan om een groot aantal wonderen die deze Sint-Servaas gedaan zou hebben. Rondom deze legenden worden vele vraagtekens gezet. Inmiddels worden er zelfs regematig vraagtekens gezet, bij het feit, of deze man ooit wel echt heeft bestaan. Ondanks dat alles, draagt deze basiliek zijn naam, ook al is het wellicht een naam van een legende.

De Sint-Servaas kapel

Kort na het overlijden van deze Sint-Servaas, zou er een kapel gebouwd zijn, ter nagedachtenis van deze Sint-Servaas. In het jaar 549 werd deze vervangen door een stenen kapel, daar de vorige van hout was.

De kapel wordt te klein

Deze Sint-Servaas kapel trok een groot aantal pelgrims. Dit maakte dat de kerk al snel veel te klein was voor deze grote toestroom. Hierdoor werd het bouwen van een grotere noodzakelijk. Voor zover bekend is de basiliek die er nu staat, de derde die er gebouwd is. De Sint-Servaasbasiliek zoals die er nu staat is waarschijnlijk gebouwd aan het einde van de tiende eeuw tot in het begin van de elfde eeuw. Deze oude bouw is met name nog te zien in het schip en het koor van de basilliek. Het schip is de langgerekte ruimte in de basiliek, het koor is de ruimte met de halve ronding die aan het schip vast zit. ( soms met en soms zonder dwarsschip ertussen, bij de Sint-Servaarbasiliek met het dwarschip ertussen.

Volgens verschillende bronnen die ik gevonden heb kreeg de Sint-Servaasbasiliek een status als keizerkerk, er wordt overal wel vermeld, dat dit een bijzonder status is, maar voor welke keizer dit geweest zou moeten zijn, kan ik helaas niet vinden. Omdat ook mij dit een bijzondere status lijkt, wilde ik het toch vermelden. Deze status zou er gekomen zijn vanaf 1204 hoelang dat geduurd heeft is mij tevens onbekend.

Uitbreiding van de Sint-Servaas basiliek

Na 1200 is er nog wel verder gebouwd aan de kerk, hoewel de kerk op dat moment voltooid was, zijn er in latere tijden weer stukken aangebouwd. Deze stukken verraden dan ook de bouw van een andere stijl. In het begin van de dertiende eeuw, kwam er een bergportaal bij, deze werd gebouwd in de Gotische stijl, een laat middeleeuwse stijl. Aangezien deze is gebouwd in ongeveer midden in de middeleeuwen en deze stijl ons bekend is van de late middeleeuwen, gaat men er dan ook vanuit dat dit bouwwerk een van de eersten is geweest, die gebouwd werd in deze gotische stijl. Kenmerken voor deze, veel voor kerken gebruikte stijl, is het gebruik van vele spitsbogen, hoge glasramen en steunberen.
Daarna werden er kapellen bij aan gebouwd in de maasgotische stijl, dit is een variant op de gotiek, die alleen in belgie en nederland in de maasstreek voorkomt.

Een kerk als paardestal

Na 1797 gebruikten de Franse bezetters de kerk als paardestal, voor een aantal jaren. In 1804 kreeg de kerk zijn religieuze status weer terug als parochiekerk.

Restauraties Servaasbasiliek

In de jaren 1870 tot 1890 was een behoorlijke restauratie nodig, die deze kerk dan ook kreeg. Tijdens de restauratie kreeg de kerk er ook een nieuw portaal bij
en er werden verschillende elementen vervangen, die nu een Neoromaanse stijl kregen, een stijl die weer teruggrijpt op de romaanse stijlen. Ook kwam er een neogotische toren, die in 1955 door een brand weer verloren ging. De toren stortte in en kwam in het middenschip terecht. In deze jaren was er dus weer een restauratie nodig. Ook deze restauratie is er gekomen. De kerk werd gerestaureerd vlak voor de paus Johannes Paullus II op bezoek kwam in 1985 en was pas in 1993 voltooid. De parochie moest tijdelijk elders onderdak zoeken.
Er bleek een grotere restauratie nodig te zijn, dan aanvankelijk was gedacht. Er bleken veel essentiele delen zwaar beschadigd te zijn, ook dragende delen en pilaren die van binnen verbrijzeld waren moesten hersteld worden. Door een oorspronkelijke bouw, waarin een steunende pilaar geen fundament bleek te hebben, was er een grote scheur gekomen in de zuidelijke muur. Vele bronnen spreken hier van een bouwfout. Mijns inziens is het een beetje teveel gezegd, dit een bouwfout te noemen, voor een pilaar die al honderden jaren is blijven staan, ook al had deze geen fundament. Eerder lijkt me dat er in die tijd wel degelijk over nagedacht was, maar niet gerekend naar het feit, dat dit nog honderden jaren zou moeten blijven staan.
In ieder geval was de restauratie van dusdanige omvang, dat men na de afronding opnieuw heeft ingewijd, met de aanwezigheid van 12 bisschoppen.

In de basiliek zijn veel gebrandschilderde ramen en muurschilderingen aanwezig. De verschillende bouwstijlen die in de loop der eeuwen zijn ontstaan geven een heel bijzonder sfeer aan de basiliek. De keizerszaal die nog steeds intact is, geeft je het gevoel dat je terug bent gevoerd naar de middeleeuwen. Het is een zeer bijzonder geheel en in alle opzichten de moeite waard om te bezichtigen. Om deze prachtige basiliek te kunnen beschrijven kan ik gerust zeggen dat er woorden tekort voor zijn.

De Sint-Servaasbasiliek heeft zijn eigen klokkeluidersgide, die op sommige dagen de Grameer ( een enorme klok) met de hand luidt. Dit gebeurt onder andere vlak voor de feestdag die is gemaakt voor de herdenkingen aan Sint-Servaas op 13 mei, elk jaar en zo zijn er nog een aantal van deze gelegenheden waarop de Grameer geluid wordt.