Maastricht het vrijthof

Kent u het beroemde Vrijthof van Maastricht?
Het vrijfhof is het plein dat ligt voor de Sint-Servaarsbasiliek in Maastricht en is zo ongeveer het bekendste vrijthof. Een vrijthof is een omheinde plaats, een soort voorhof van een kerk. Het woord vrijthof komt van een heel oud germaans woord ''vriten'' de betekenis hiervan is begunstigen. Het is dus niet zoals sommigen denken verwant aan een kerkhof , van het duitste woord 'friedhof' Dit vrijthof behoorde dus vroeger ook bij de Sint-Servaasbasiliek. Zowel de basiliek als het vrijthof waren vroeger rijks-vrij, dat wil zeggen, dat er geen verantwoording aan plaatselijke heren afgelegd diende te worden, maar dat het geheel direct onder de de verantwoording van het Rijk en de keizer vielen. De rijks-vrijen waren vaak direct de belasting-inners en hadden het recht om recht te spreken. In de praktijk werden deze rijks-vrijen meestal de heersers zelf, door hun grote soevereiniteit. Het konden verschillende rechtspersonen zijn en in dit geval waren het de bisschoppen die hier de rijks-vrijen waren.

De kapittelhuizen rondom het plein

Rondom het plein bevonden zich in de middeleeuwen rondom het plein verschillende kapittelhuizen, waar de koorheren konden wonen. Een kapittel is een college van deze koorheren of ook wel kanunniken genoemd. Een zetel van de kapittel is altijd verbonden aan een kathedraal, waar zij dan de liturgie verzorgden. Ook was er een Sint-Servaasgasthuis. In de dertiende eeuw, kwam er een tweede kerk bij die de Sint-Jan genoemd werd. Als er over de Maastrichtse kerktweeling gesproken wordt, worden deze twee kerken bedoeld. Tot aan in de achtiende eeuw, heeft er aan de zuidkant van het plein ook nog het Witte vrouwenklooster gestaan, die in 1224 gebouwd zou zijn en door een handelaar in tabak in 1803 gekocht en weer gesloopt.

De begraafplaats

Ten oosten van de Sint-Servaaskerk is een begraafplaats geweest, ondank dat het woord vrijthof, dus niet van het woord friedhof komt, is het wel zo, dat ongeveer het huidige plein het vrijthof als begraafplaats dienst heeft gedaan. De oudste graven die met opgravingen gevonden zijn, zouden nog uit de vijfde eeuw.

Veel bijzondere gebouwen rondom het plein

Het uitzicht rondom het plein is heel bijzonder, door de gebouwen die er rondom staan. De Sint-Servaasbasiliek, de oudste kerk van Nederland, met zijn bijzondere architectuur van verschillende eeuwen. De Sint-Janskerk, ook weer met zijn eigen stijl en een Romaans koor. Alleen de torens van deze beiden kerken domineren het plein al. De toren van De Sint- Jan is dan ook direct te hoogste toren van Maastricht. Het leuke is dat deze toren in de zomer ook beklommen kan worden.

Het generaalshuis

Naast deze kerken is er ook nog aanwezig een militaire hoofdwacht van 1774, en het Spaanse gouvernement, een prachtig historisch gebouw. Dit gebouw was vroeger een van de kapitelhuizen. Inmiddels is dit huis ingericht als museum. Ook is er het zicht op het Generaalshuis uit 1805, ook wel stadspaleis genoemd. In dit Generaalshuis, huist inmiddels na de restauratie en de bijbouw van een theaterzaal vanaf 1985 een theater. Voor de bouw van dit theater moesten wel de bijgebouwen van het Witte klooster, die er nog stonden wijken. Dit Generaalshuis heeft ook weer een andere stijl dan de tot nu toe genoemde gebouwen. Dit generaalshuis is gebouwd in een classicistische stijl. Dit is een stijl die komt uit de periode van 1770 tot 1830. Deze stijl kenmerkt zich door het teruggrijpen naar klassieke vormen.

Het postkantoor

Om maar in steeds meer bij elkaar komende verschillende stijlen te blijven, prijkt er een architecten hoogstandje van die tijd, in de vorm van een ( hoofd) postkantoor. Die ook weer een afwijkende architectuur laat zien uit 1914, waarvan Jan Granpre Moliere de ontwerper en bouwer was. Het postkantoor staat op de hoek met de Statenstraat. Volgens krantenberichten zal het postkantoor daar alleen niet lang meer in huizen, laten we hopen dat er een goede bestemming voor het pand wordt gevonden, want deze is ook het bestaansrecht meer dan waard.

Het Luikse perroen en de de fontein van Sint-Servaas

Al vanaf de dertiende eeuw staat er een luikse perroen op het vrijthof. Een perroen is van oorspong een hardstenen zuil met daarop een bol. Deze is menigmaal neer gehaald en weer opnieuw opgezet. De versie die er nu staat is gemaakt door de beeldhouwer Jean Sondeyker en staat daar vanaf 1995. In de buurt van dit perroen, staat ook de klok. Dit is een bekende ontmoetingsplaats, ook voor de blinde dates.

Vroeger stond er ook de Sint-Servaasfontein, met daarop een bronzen beeldhouwerk van Sint-Servaas. Het beeld staat op een achthoekige bak, waarin het water stroomt, van de fontein, die onder het beeld begint. In de rand van de mantel die Sint-Servaas hier draagt staat geschreven

LAETIFICAT CIVITATEM DEI FLUMNIS IMPETUS

Deze latijnse woorden betekenen het volgende: de snelle stroom van de rivier. Het kunstwerk is gemaakt in 1934 De fontein is inmiddels verplaatst naar het Keizer karelplein en is dus nog steeds te bezichtigen.

Het vrijthof is een waar studielokaal te noemen voor de geschiedenis van de archtectuur, en zou dan ook zeker door alle architecten in opleiding eens bezocht moeten worden. Waarbij je als toerist ook zeker ogen tekort zal komen als hier maar enigszins enige interesse voor je ligt.

Het vrijthof, ook heel modern

Ook voor de niet in architectuur geintreseerde mensen, is het vrijthof een '' place to be'' Er is De groote Sociƫteit op de hoek van het vrijthof, deze heeft een theater podium en een drukke agende, met voor elk wat wils. Overigens is ook deze weer een een mooi pand gelegen dat stamt uit 1760 en was van oorsprong een militaire club. Er zijn verschillende horeca gelegenheden aan het plein gelegen, deze liggen met name aan de oostkant van het plein. Waar ook het oudste cafe van de stad gelegen is, al cafe vanaf 1730. Al deze horeca gelegenheden zorgen zeker in de zomer met hun terrassen voor een levendig en gezellig plein. Onder het plein is een parkeergarage om te zorgen voor voldoende parkeergelegenheid en ook een Mc Donalds is aanwezig, waarvan het pand wat aangepast is aan het historische geheel van het plein.

De evenementen kunnen niet zonder het vrijthof

Het vrijthof, is ook een belangrijk plein, als het gaat om de evenementen van Maastricht. Te denken aan het Winterland van Maasticht, dat een kerstmarkt is gecombineerd met een winterkermis. De opening van het carnavalsseizoen gebeurt hier, het is een belangrijke plek voor het Maastrichtse carnaval, kermis en het Preuvenemint. Met dit laatste wordt een groot eetfestijn bedoeld, waarin veel restaurants de gelegenheid geven, om hun kookkunsten te proeven op dit plein. Een bijgevoegde waarde hierbij is, dat de opbrengst hiervan altijd naar een goed doel gaat. Wat uiteraard ook een vermelding waard is, is toch wel dat Andre Rieu op het Vrijthof regelmatig zijn grote openlucht concerten geeft. Kijkende naar zijn klassieke romantische uitstraling die hij in perfectie neerzet. Is het ook niet meer dan logisch dat er voor deze achtergrond van klassieke gebouwen wordt gekozen, om de sfeer optimaal neer te kunnen zetten.